จากสถานการณ์ความกังวลของประชาชนเกี่ยวกับการปนเปื้อนสารหนูในแหล่งน้ำธรรมชาติของจังหวัดเชียงราย ทำให้เกิดข้อสงสัยเกี่ยวกับความปลอดภัยของน้ำที่นำมาใช้ในกระบวนการผลิตน้ำดื่ม สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย (สสจ.เชียงราย) ให้ความสำคัญกับข้อกังวลดังกล่าว โดยปัจจุบันจังหวัดเชียงรายมีสถานที่ผลิตน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทที่ได้รับอนุญาตจาก สสจ.เชียงราย จำนวนทั้งสิ้น 332 แห่งทั่วจังหวัด ซึ่งทุกแห่งอยู่ภายใต้การกำกับดูแลตามกฎหมายและมาตรฐานความปลอดภัยของกระทรวงสาธารณสุข พร้อมเพิ่มมาตรการเฝ้าระวังและตรวจสอบสารปนเปื้อนให้ครอบคลุมทั่วทั้งจังหวัด เพื่อคุ้มครองสุขภาพและสร้างความมั่นใจให้กับประชาชน
โดยกลุ่มงานคุ้มครองผู้บริโภคและเภสัชสาธารณสุข สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย มีหน้าที่กำกับดูแลสถานที่ผลิตน้ำบริโภคทุกแห่ง ให้ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 และหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร (GMP 420) การตรวจสอบครอบคลุมตั้งแต่แหล่งน้ำที่นำมาใช้ กระบวนการผลิต ไปจนถึงผลิตภัณฑ์น้ำดื่มที่ส่งถึงมือประชาชน โดยมีขั้นตอนสำคัญดังนี้
1. ตรวจสอบแหล่งน้ำและคุณภาพน้ำก่อนอนุญาต
ก่อนจะอนุญาตสถานที่ผลิตน้ำดื่ม เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบเอกสารและความพร้อมของสถานประกอบการ รวมถึงผลตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำจากแหล่งน้ำที่นำมาใช้เป็นวัตถุดิบ เพื่อประเมินความเหมาะสมและความปลอดภัยของแหล่งน้ำ
นอกจากนี้ ต้องมีผลตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำดื่มที่ผลิตเสร็จแล้วจากห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐาน โดยตรวจสอบทั้งด้านกายภาพ เคมี และจุลินทรีย์ ให้เป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 462 เรื่อง น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท
2. เจ้าหน้าที่ทำการตรวจสอบสถานที่ผลิต
เจ้าหน้าที่จะลงพื้นที่ตรวจสอบสถานที่ผลิตตามข้อกำหนดมาตรฐาน GMP 420 ได้แก่ตรวจดูความสะอาดของอาคารและบริเวณผลิต การจัดแบ่งพื้นที่ให้เป็นสัดส่วน ระบบป้องกันฝุ่นและแมลง รวมถึงตรวจสอบระบบกรองน้ำและระบบฆ่าเชื้อ เช่น RO, UV หรือโอโซน ตลอดจนขั้นตอนการล้างขวดและการบรรจุน้ำ เพื่อป้องกันสิ่งสกปรกหรือเชื้อโรคปนเปื้อนลงในผลิตภัณฑ์
นอกจากนี้ ยังตรวจสอบสุขลักษณะของพนักงานและการควบคุมคุณภาพในระหว่างกระบวนการผลิต เพื่อให้มั่นใจว่าสถานที่ผลิตมีระบบการผลิตที่สะอาดและปลอดภัย
3. ผ่านมาตรฐานจึงจะได้รับอนุญาตให้ผลิตและจำหน่าย
สถานที่ผลิตจะได้รับอนุญาตให้ผลิตน้ำดื่มได้เมื่อผ่านการตรวจประเมินสถานที่ผลิตตามมาตรฐาน GMP 420 และมีผลตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำผ่านเกณฑ์ที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนด รวมถึงดำเนินการเกี่ยวกับเลขสารบบอาหาร (อย.) ตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด เพื่อให้ประชาชนสามารถตรวจสอบข้อมูลผลิตภัณฑ์จากฉลากได้
4. ตรวจเฝ้าระวังติดตามต่อเนื่อง พร้อมตรวจสารปนเปื้อนทั่วจังหวัดในปีงบประมาณ 2570
การทำงานของ สสจ.เชียงราย ไม่ได้สิ้นสุดเพียงการอนุญาตให้สถานที่ผลิตผลิตน้ำดื่ม แต่เจ้าหน้าที่ยังคงลงพื้นที่ตรวจติดตามมาตรฐานอย่างต่อเนื่อง พร้อมสุ่มเก็บตัวอย่างน้ำดื่มจากสถานที่ผลิต เพื่อนำไปตรวจวิเคราะห์คุณภาพเป็นประจำทุกปี
สำหรับปีงบประมาณ 2570 สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงรายมีแผนดำเนินการตรวจสอบสารปนเปื้อนให้ครอบคลุมทั่วทั้งจังหวัด โดยให้ความสำคัญกับการตรวจคุณภาพน้ำที่เกี่ยวข้องกับการผลิตน้ำดื่ม ทั้งแหล่งน้ำที่นำมาใช้เป็นวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์น้ำดื่ม เพื่อเฝ้าระวังความเสี่ยง โดยเฉพาะสารหนูและสารปนเปื้อนที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์ในพื้นที่
คำแนะนำสำหรับประชาชน: ควรเลือกซื้อน้ำดื่มจากผู้ผลิตที่มีแหล่งผลิตชัดเจน ตรวจสอบเลขสารบบอาหาร (อย.) บนฉลาก สังเกตขวดและฝาปิดให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์ ไม่รั่วซึม และหากพบความผิดปกติหรือมีข้อสงสัยเกี่ยวกับคุณภาพน้ำดื่ม สามารถแจ้งสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงรายหรือสำนักงานสาธารณสุขอำเภอในพื้นที่ได้