วันนี้ (18 พฤศจิกายน 2569) นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เป็นประธานการประชุมหารือแนวทางขับเคลื่อนโครงการพัฒนาเด็กปฐมวัยแบบบูรณาการผ่านการเรียนรู้ด้วยการลงมือปฏิบัติ โดยยึดเด็กเป็นศูนย์กลาง (Integrated Child-centered Active Learning Project: ICAP) ร่วมกับการส่งเสริมทักษะสมองส่วนหน้า (Executive Functions: EF) ในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ณ ห้องรับรองศาลากลางจังหวัดเชียงราย
ในการนี้ นายอุดม ปกป้องบวรกุล นายอำเภอพาน พร้อมด้วย พญ.อัมพวัน ศรีครุฑรานันท์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลพาน และนายแพทย์นภปฎล พรรณราย ผู้อำนวยการโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชเชียงของ ได้นำนายแพทย์สันติ ลาภเบญจกุล ผู้อำนวยการโครงการ ICAP เข้าพบผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย เพื่อหารือแนวทางการขยายผลโครงการสู่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กในพื้นที่จังหวัดเชียงราย โดยมีรองศึกษาธิการจังหวัด หัวหน้าสำนักงานจังหวัด ผู้แทนสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเชียงราย ผู้แทนสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด ผู้แทนสำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัด ผู้แทนนายกองค์การบริหารส่วนตำบลหัวง้ม อำเภอพาน และวิทยากร EF จังหวัดเชียงราย เข้าร่วมประชุม
ที่ประชุมได้หารือถึงแนวทางการพัฒนาเด็กปฐมวัยของจังหวัดเชียงราย ซึ่งมีการขับเคลื่อนผ่านคณะกรรมการสำคัญ 2 คณะ ได้แก่ คณะอนุกรรมการส่งเสริมการพัฒนาเด็กปฐมวัยจังหวัดเชียงราย และคณะกรรมการพัฒนาและส่งเสริมทักษะสมองส่วนหน้า (Executive Functions: EF) จังหวัดเชียงราย โดยมุ่งเน้นการพัฒนาทักษะสมองตั้งแต่ช่วงปฐมวัย ครอบคลุมตั้งแต่เด็กในครรภ์จนถึงอายุ 6 ปี ซึ่งเป็นช่วงวัยสำคัญของการพัฒนาสมองและวางรากฐานการเรียนรู้ตลอดชีวิต
การส่งเสริมทักษะ EF เป็นกระบวนการพัฒนาความสามารถของสมองในการคิด วางแผน จดจำ ควบคุมอารมณ์และพฤติกรรม ตลอดจนการแก้ไขปัญหาและตัดสินใจอย่างเหมาะสม เพื่อให้เด็กสามารถคิดเป็น ทำเป็น เรียนรู้เป็น แก้ปัญหาเป็น อยู่ร่วมกับผู้อื่นได้ และดำเนินชีวิตอย่างมีความสุข เติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพ สามารถปรับตัวและดำรงชีวิตได้อย่างมั่นคงท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลกในปัจจุบัน นอกจากนี้ สำนักงาน ป.ป.ส. ยังได้นำแนวทางการพัฒนาทักษะ EF มาเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอีกด้วย
สำหรับจังหวัดเชียงราย เริ่มขับเคลื่อนการพัฒนาทักษะ EF อย่างจริงจังตั้งแต่ประมาณปี พ.ศ. 2559 ในพื้นที่อำเภอพญาเม็งราย โดยมี พญ.อัมพวัน ศรีครุฑรานันท์ ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโรงพยาบาลพญาเม็งราย เป็นผู้ริเริ่มประสานความร่วมมือกับสถาบันรักลูกเลิร์นนิ่งกรุ๊ป มูลนิธิตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย และหน่วยงานภาครัฐ รวมถึงองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ ก่อนขยายผลไปยังอำเภอเวียงแก่น อำเภอเชียงของ อำเภอพาน และพื้นที่อื่น ๆ จนครอบคลุมทั้ง 18 อำเภอของจังหวัดเชียงราย
ขณะที่โครงการ ICAP ดำเนินงานโดยมูลนิธิยุวพัฒน์ ซึ่งเป็นองค์กรสาธารณกุศลที่ก่อตั้งมานานกว่า 30 ปี มีประสบการณ์ดำเนินโครงการพัฒนาเด็กปฐมวัยผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นการลงมือปฏิบัติและยึดเด็กเป็นศูนย์กลางมาอย่างต่อเนื่องกว่า 10 ปี ปัจจุบันมีเครือข่ายดำเนินงานกว่า 1,700 ห้องเรียน ใน 76 จังหวัดทั่วประเทศ โดยจังหวัดเชียงรายได้เริ่มดำเนินโครงการ ICAP แห่งแรกที่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กตำบลท่าก๊อ อำเภอแม่สรวย
จากนั้น ในช่วงปี พ.ศ. 2567–2569 ได้ขยายการดำเนินงานในพื้นที่อำเภอเชียงของ โดยใช้รูปแบบ A จำนวน 8 แห่ง และรูปแบบ B จำนวน 21 แห่ง ส่วนในปี พ.ศ. 2569 ได้ดำเนินโครงการรูปแบบ A ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กพื้นที่อำเภอพานอีกจำนวน 4 แห่ง
ทั้งนี้ เป้าหมายสำคัญของโครงการ คือการขยายผลการดำเนินงาน ICAP ให้ครอบคลุมพื้นที่ทั้ง 18 อำเภอของจังหวัดเชียงราย ซึ่งมีศูนย์พัฒนาเด็กเล็กทั้งหมด 391 แห่ง เพื่อสร้างระบบการเรียนรู้ที่ส่งเสริมพัฒนาการเด็กอย่างเหมาะสมตามวัย ควบคู่กับการวางรากฐานทักษะ EF ให้แก่เด็กปฐมวัย และสามารถต่อยอดแนวทางการพัฒนาไปสู่ระดับชั้นอนุบาลและประถมศึกษาได้ในอนาคต
ด้าน พญ.อัมพวัน ศรีครุฑรานันท์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลพาน กล่าวว่า การพัฒนาเด็กปฐมวัยเป็นรากฐานสำคัญของการสร้างผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพในอนาคต โดยเฉพาะการส่งเสริมทักษะสมอง EF ซึ่งช่วยให้เด็กสามารถคิด วางแผน ควบคุมตนเอง แก้ไขปัญหา และกำกับพฤติกรรมของตนเองได้อย่างเหมาะสม โดยควรเริ่มส่งเสริมตั้งแต่ช่วงปฐมวัย โดยเฉพาะช่วงอายุ 3–6 ปี ซึ่งเป็นช่วงเวลาสำคัญของการเรียนรู้และพัฒนาสมอง
อย่างไรก็ตาม การพัฒนา EF ไม่ควรมุ่งเน้นเฉพาะตัวเด็กเท่านั้น แต่ต้องให้ความสำคัญตั้งแต่การส่งเสริมสุขภาวะของมารดา ครอบครัว ครู และผู้ดูแลเด็ก เพื่อให้ทุกคนมีความรู้ความเข้าใจและมีทักษะในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กอย่างถูกต้องและต่อเนื่อง
ที่ผ่านมา จังหวัดเชียงรายได้รับความร่วมมือจากภาคเอกชน มูลนิธิรักลูก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) มูลนิธิตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการสนับสนุนการพัฒนาศูนย์พัฒนาเด็กเล็กและคุณภาพชีวิตของเด็กในพื้นที่มาอย่างต่อเนื่องกว่า 10 ปี โดยผลการประเมินที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่า เมื่อมีการนำเครื่องมือและกระบวนการพัฒนา EF มาใช้อย่างจริงจังและสม่ำเสมอ เด็กมีพัฒนาการด้านทักษะสมองดีขึ้นอย่างชัดเจน ทั้งนี้ การดำเนินงานจำเป็นต้องอาศัยความต่อเนื่อง การฝึกฝนซ้ำอย่างสม่ำเสมอ ตลอดจนการสนับสนุนจากทุกภาคส่วนและนโยบายจากผู้บริหารในทุกระดับ
ด้านนายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย แสดงความยินดีและเห็นพ้องเป็นอย่างยิ่งถึงความสำคัญและความจำเป็นของการพัฒนาทักษะสมอง EF และการขับเคลื่อนโครงการ ICAP ซึ่งถือเป็นการลงทุนเพื่อสร้างรากฐานที่สำคัญให้แก่เด็กและเยาวชนในระยะยาว โดยเน้นย้ำให้การดำเนินงานเกิดผลเป็นรูปธรรมและมีความต่อเนื่อง
พร้อมมอบหมายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องปรับปรุงคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการที่รับผิดชอบให้มีความสมบูรณ์ ครอบคลุมหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และเป็นปัจจุบัน ตลอดจนเตรียมสื่อสารสร้างความเข้าใจกับผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั่วจังหวัด เพื่อบูรณาการความร่วมมือในการขับเคลื่อนการพัฒนาเด็กปฐมวัยให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน
การขับเคลื่อน EF ควบคู่กับโครงการ ICAP จึงนับเป็นอีกก้าวสำคัญของจังหวัดเชียงรายในการสร้างรากฐานการเรียนรู้และพัฒนาศักยภาพเด็กตั้งแต่ปฐมวัย โดยอาศัยความร่วมมือจากครอบครัว สถานศึกษา หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อให้เด็กเชียงรายเติบโตเป็นคนเก่ง คนดี มีความสุข รู้จักคิดและจัดการชีวิตของตนเองได้อย่างเหมาะสม พร้อมเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาจังหวัดเชียงรายและประเทศชาติต่อไป